نقش علم در هنگامه بحران

به نظر شما پژوهشگران و دانشمندان در طول یک بحران چه نقشی ایفا می کنند؟ برای تقریب به ذهن، همین بحران کرونایی در جهان را ملاحظه کنید. آیا این قشر از جامعه هم صرفا در خانه مانده و کارهای عقب افتاده خودشان را تکمیل می کنند یا به طور فعال برای مواجهه با بحران وارد می شوند؟ البته در بحرانی مثل کرونا، برخی از رشته های علمی مثل علوم پزشکی که در صف مقدم مواجهه با بحران قرار دارند تکلیفشان مشخص است و محل بحث اصلی رشته های دیگر مثل علوم انسانی و اجتماعی هستند. برای پاسخ به این سؤال، به ارائه  بخشی از پروژه «چهره عمومی علم» که توسط آکادمی هنرها و علوم آمریکا[1] انجام شده است می پردازیم.

تمرکز اصلی این پروژه روی جنبه های مختلف روابط پیچیده و در حال رشد دانشمندان و عامّه مردم است. در اصل به دنبال فهم چگونگی شکل گیری اعتماد به علم و گرایش های عمومی به دانشمندان است و از سویی دیگر در پی پاسخ به این سؤال است که چگونه علم می تواند در تصمیم گیری های فردی و نهادی به خوبی به کار گرفته شود. یکی از خروجی های این پروژه «ادراک های علم در آمریکا»[2] است که در سال 2018 منتشر شده است و به دنبال پاسخ به این سؤال است که نگاه آمریکایی ها به علم، دانشمندان و اثر پژوهش علمی چگونه است؟. خروجی دیگر این پروژه که در سال 2019 تولید شده است، گزارشی تحت عنوان «علم در هنگام بحران: بهترین اقدامات، نیازهای پژوهشی و اولویت های خط مشی»[3] است. در ادامه بخش هایی از این خروجی را ارائه خواهیم کرد.

این گزارش تحلیلی در 32 صفحه تنظیم شده است. ریتا کُلول و گّری مایکلز در این گزارش مختصر و مفید به این سؤال پاسخ داده اند که چگونه می توان کاربست علم در طول بحران را بهبود بخشید؟ یا به عبارت دیگر چه تغییراتی نیاز است تا دانشمندان نسبت به سهم یاری در فهم و حل بحران توانمند شوند؟. آنها در این تحلیل به فوری ترین نیازهای مربوط به فعالیت علم در هنگام بحران پرداخته اند که شامل مسیر های جدید پژوهشی، تغییرات رویه ای و اصلاحات خط مشی ای هستند. بنابراین سه بخش اصلی این گزارش عبارتند از: بهترین اقدامات در حال ظهور برای علم در هنگام بحران، نیازهای پژوهشی برای بهسازی علم در هنگام بحران و توصیه های خط مشی برای بهبود علم در هنگام بحران. در هریک از این بخش های سه گانه توصیه هایی طرح کرده اند که در ادامه پس از بیان نکاتی از مقدمه این گزارش، به طور خلاصه ارائه خواهیم کرد.

آنگونه که در مقدمه این گزارش آمده است، نمونه های فراوانی وجود دارد که نشان می دهد علم (اعم از رشته های مختلف علوم زیستی، فیزیکی، اجتماعی، رفتاری، فرهنگی، مهندسی و پزشکی) نقش مهمی در پاسخ به بحران های مختلف ایفا کرده است. مثلا وقتی در سال 2016 ویروس زیکا سلامت شهروندان آمریکایی را تهدید می کرد، متخصصان از حوزه-رشته های مختلف علمی گرد هم آمدند تا اثرات محیطی و انسانی- بهداشتی آن را بسنجند و مداخله های مختلفی را توسعه دهند. پروتکل ها و مقیاس های زمانی انجام پژوهش در زمان بحران برای دانشمندانی که در پاسخ به یک بحران خدمت می کنند با زمان های عادی فعالیت علمی متفاوت است. مثلا پژوهش علمی به وسیله نشر در نشریات مرور شده توسط همتایان که نشان از موفقیت آن است، سنجیده می شوند، ولی در مقابل، علمی که به پشتیبانی از مدیریت بحران آمده است، سریع، قطعی و معمولا مبتنی بر اطلاعات محدود است. لذا موفقیت آن با زندگی های حفظ شده، جراحت های کاهش یافته، خدمات زیرساختی و اکوسیستمی ترمیم یافته، سرعت بهبود و ایجاد ابزارهای کاهشی برای بحران های آینده سنجیده می شود.

بحران های مخلتف آب و هوایی، فناورانه، سلامت عمومی که هزینه های بسیار هنگفتی را بر دولت ها متحمل می کنند ابعاد مختلف اجتماعی، اقتصادی و سیستم های محیطی را تحت تأثیر قرار می دهند. هرچه پیچیدگی وقایع بحرانی زیادتر بشود، علوم میان رشته ای در حین بحران اهمیت فزاینده ای می یابد و دانشمندان با چالش های جدیدی در حل مسئله، انتقال نتایج و همکاری با مدیران بحران و تصمیم گیران روبرو خواهند شد. دانشمندان، مدیران بحران، خط مشی گذران و کارکنان آنها باید انعطاف پذیر عمل کنند، هر دو دسته صداهای جدید و باتجربه را از پس زمینه ها و رشته های مختلف بشنوند و خلاقیت در معرفی راه حل ها و مداخله های ممکن را با سرعت تمام تشویق کنند.

علم در دهه های اخیر نقش مهمی را در بحران ها بازی کرده است و قلمرو کار آن بسیار گسترده است. برای مثال به چندین مورد اشاره می شود: دفتر خدمات استراتژیک[4] دانشمندان و مهندسان  نوآموز را در طول جنگ جهانی دوم به کار گرفت تا تخصص هایی مهیا کنند و تلاش های جاسوسی را پشتیبانی کنند. هماهنگ کننده های پشتیبانی علمی اداره ملی جوی و اقیانوسی[5] به عنوان متخصصان فنی برای پاسخ به مشکل پخش نفت و آلاینده های شیمیایی در آب های آمریکا خدمت می کنند. در بخش سلامت عمومی، انجمن های ملی سلامت[6] یک برنامه واکنش پژوهشی به بحران[7]  شروع کرده است تا یک نظام پژوهشی بحران ایجاد کند که شامل ابزارهای هماهنگ گردآوری داده های پژوهشی بحران سلامت محیطی و یک شبکه پاسخگوهای پژوهشی آموزش دیده هستند. مرکز کنترل و پیشگری بیماری ها[8] تیم های واکنش سریع جهانی ایجاد کرده است که در رویارویی با بحران های سلامت عمومی جهانی مشورت های علمی و فنی می دهند. بخش داخلی[9]یک گروه علوم استراتژیک[10] ایجاد کرده است که از مدل قبلی  OSSنمونه گیری شده است و در مواقع بحرانی تخمین های علمی بین رشته ای برای رهبران DOI فراهم می کند. برای مثال در دانشگاه ها نیز پروژه مشارکت های علمی با رهبری استنفورد در توانمند سازی واکنش سریع[11] روابط بین دانشمندان دانشگاهی و مسئولان دولتی در هنگام بروز مشکل پخش نفت در اقیانوس ها را مورد تحلیل قرار داده است و راه حل هایی را برای بهبود این هماهنگی در بحران های آینده پیشهاد کرده است. این موارد نشانگر ایفای نقش دانشمندان و علم در هنگامه بحران ها است.

پدیدار شدن بهترین اقدامات برای علم در هنگام بحران

بهترین اقدامات می توانند قابلیت های “آمادگی مأموریت” را ارتقاء دهند و فرآیندهای به کارگیری علم در هنگام بحران را ساده و مؤثر کنند. اینها شامل بهترین اقدامات برای تأمین مالی، استخدام، اجرا، تحلیل، ارتباط و آرشیو یافته های علم شوند. چنین اقداماتی باید طیف وسیعی از رشته های علمی و سازمان های حرفه ای را منعکس کنند،  استاندارهای اخلاقی پذیرفته شده را رعایت کنند و حامی حقوق افراد و اجتماعات آسیب دیده باشد. توصیه هایی برای بهبود بهترین اقدامات ارائه شده است که از قرار زیر هستند:

  • باید دفاتر دولت فدرال، ایالتی و محلی، منابع مالی اورژانسی برای علم در هنگام بحران داشته باشند.
  • باید مسئولان بحران و اجتماعات علمی آموزش مشترک و روابط دسترسی پیدا کردن/ آموزش را گسترش دهند.
  • در شروع بحران باید یک بخش مدیریت مرکزی ایجاد شده و در گردآوری، منتشر کردن و هماهنگی اطلاعات علمی مربوطه فعال باشد.

نیازهای پژوهشی برای بهبود علم در هنگام بحران

علم در هنگام بحران باید دائما در حال تکامل باشد تا فناوری های جدید، روش ها، داده ها و اطلاعات را به همدیگر متصل کند تا تولید دانش مفید را بهبود بخشد.پشتیبانی از این فرآیند نیازمند یک دستور پژوهشی بین رشته ای است که هر دو دسته سؤالات بنیادین و کاربردی مربوط به علم در هنگام بحران را به حساب می آورند. این دستور پژوهشی می تواند و باید توسط بخش های دانشگاهی، عمومی، خصوصی و غیر دولتی اجرا شوند. توصیه هایی برای یک دستور پژوهشی نیز ارائه شده است که در ادامه ذکر می شوند:

  • ساختن اطلاعات پایه برای علم در هنگام بحران
  • فهم پیامدهای در حال جریان برای مستند کردن و پیش بینی پیچیدگی بحران های اجتماعی و محیطی و همچنین برای بهبود استراتژی های واکنش و بازسازی.
  • استفاده از روش های مختلف برای اشاره به نظرات، داده ها و نتایج علمی مختلف و واگرا در هنگام بحران و استفاده از روش های مناسب برای ترکیب یافته های مختلف علمی.
  • ارتباط علمی در هنگام بحران. این ارتباط و ارائه یا تحویل اطلاعات علمی به تصمیم گیران، رسانه ها، عامه مردم در هنگام یک بحران به می تواند اثرات خوبی در وضعیت مردم داشته باشد.
  • ارزیابی چگونگی ساخت تصمیمات مبتنی بر علم. چه اطلاعاتی برای تصمیم گیری نیاز است؟ این اطلاعات چگونه برای گرفتن تصمیمات به کار گرفته می شوند؟
  • استفاده از کلان داده ها برای پشتیبانی از علم در هنگام بحران.

توصیه های خط مشی ای برای بهسازی علم در هنگام بحران

          تغییرات در خط مشی های دولتی می تواند در دسترسی و استفاده از داده های علمی، نقش علم در تصمیم گیری و همچنین واکنش به بحران را بهبود بخشد. علاوه بر تغییراتی در خط مشی های دولتی، خط مشی های حاکم بر نهادهای دانشگاهی، محافل کاری، سازمان های غیر دولتی و بخش خصوصی نیز نیازمند تغییر هستند. برخی توصیه های خط مشی برای بهسازی علم در هنگام بحران از قرار زیر هستند:

  • دولت های ایالتی باید یک پُست مقام ارشد علم ایجاد کنند تا علم را در مواقع بحران را تسهیل کند.
  • منتشر کنندگان مجلات و کتاب های علمی باید خط مشی هایی را برای بهبود دسترسی پذیری به اطلاعات علمی در هنگام بحران، ایجاد و اجرایی سازند.
  • اجتماع علمی باید یک دستورالعمل اقدام ایجاد کند که ناظر به اقدامات اخلاقی و حرفه ای باشد که دانشمندان در هنگام بحران به کار می گیرند.
  • دفاتر دولت فدرال و نهادهای دانشگاهی باید محدودیت های اداری مربوط به تشریک مساعی، تسهیم اطلاعات و گردآوری داده ها را تسهیل یا تسریع کنند تا علم در هنگام بحران را اثربخش تر کنند.

[1] The American Academy’s project on The Public Face of Science

[2] Perceptions of Science in America (2018)

[3] Rita R. Colwell and Gary E. Machlis, “Science During Crisis: Best Practices, Research Needs, and Policy Priorities” (Cambridge, Mass.: American Academy of Arts and Sciences, 2019).

[4] The Office of Strategic Services (oss)

[5]  National Oceanic and Atmospheric  Administration  (noaa)  Scientific  Support  Coordinators

[6]  National Institutes of Health (nih)

[7]  Disaster Research Response Program (dr2p)

[8]  The Centers for Disease Control and Prevention  (cdc)

[9]  The Department of the Interior (doi)

[10]  Strategic Sciences Group (ssg)

[11] Stanford-led  Science  Partnerships  Enabling  Rapid Response (sperr)

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
  • linkedin
قبلی «
بعدی »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *