بسم الله الرحمن الرحیم(نسخه آزمایشی)

حکمرانی دانش و داده های پژوهشی

حکمرانی دانش و داده های پژوهشی

داده های پژوهشی از مباحث مهمی است که در حکمرانی دانش مورد توجه قرار می گیرد. در این مورد حرف برای گفتن کم نیست. در این پیام اشاره مختصری به این موضوع می کنیم.

متن یا صوت گفت‌وگوهای علمی، داده‌های جمع‌آوری‌شده برای یک پایان‌نامه یا مقاله، نتایج به‌‌دست‌آمده از انجام یک آزمایش در آزمایشگاه، تجارب مفید یک پژوهشگر در پژوهش بلندمدت، انواع آمارهای تحلیلی که یک پژوهشگر بعد از فعالیتهای گوناگون به دست می آورد و… مثال ها و نمونه‌هایی از اطلاعات و داده‌هایی هستند که می توانند مورد استفاده مکرر سایر پژوهشگران قرار گیرند. در برخی از کشورها، پایگاه‌های داده پژوهش با همین هدف تاسیس شده اند. این پایگاه‌ها در دنیا به Research Data Archive معروف هستند.

در برخی از کشورها به‌خاطر عدم اطلاع جامعه پژوهشگری از این پایگاه ها، مراجعه به این پایگاه‌ها بسیار کم است!

در کشور ما نیز حداقل در حوزه علوم انسانی، سازوکارهای چندانی برای انتقال داده‌های پژوهش به سایر پژوهشگران وجود ندارد. صِرف پرداختن به مقالات منتشرشده در داخل و خارج، ما را با فاصله زمانی خاصی از مرزهای علم عقب نگه می‌دارد و باعث کندی و پژوهش و دسترس ناپذیری به داده های لازم می شود. 

این فاصله زمانی، در حداقل ممکن شامل مدت‌زمانی است که در تبدیل داده‌های پژوهش به یک مقاله یا کتاب سپری می‌شود. همچنین هزینه‌ها و فعالیت‌های بعضاً تکراری در مسیر پژوهش اتفاق می‌افتد.

علاوه‌بر مراکزی که اقدام به آرشیو داده‌های پژوهش می‌کنند، بسیاری از دانشگاه‌ها نیز وجود دارند که خودشان اقدام به آرشیو کردن داده‌های علمی کرده و آن‌ها را در اختیار جامعه علمی بین‌المللی قرار داده‌اند که براساس آن امکان دسترسی آن برای برخی پژوهشگران فراهم شده است. جالب است که تعداد قابل‌توجهی از این مراکز که اقدام به آرشیو کردن داده‌های علمی می‌کنند، به‌طور رسمی داده‌ها را به نام خود تهیه‌کننده ثبت می‌کنند. 

یکی از قابلیت‌هایی که آرشیو داده‌های پژوهش برای پژوهشگران فراهم می‌کنند، این است که پژوهشگری را که درحال پژوهش است از ثبت داده‌های جدید علمی مرتبط مطلع می‌سازند. یعنی پژوهشگر با انتخاب حوزه مطالعاتی خود در سامانه‌های آرشیو داده، این امکان را برای خود فراهم می‌کند که از اطلاعات و داده‌های علمی جدید و مرتبط با موضوع خود که در سامانه دیتا آرشیو ثبت می‌شود، مطلع شود. بنابراین، این امکان فراهم می‌شود که پژوهشگر از کشف به‌روزترین داده‌های علمی (اعم از مصاحبه‌های علمی، داده‌های خرد یا کلان به‌دست‌آمده توسط پژوهشگر دیگر، آمار خام یا تحلیل‌شده درمورد یک پدیده و…) در سراسر جامعه پژوهشگران که در سامانه دیتا آرشیو داده‌های خود را ثبت می‌کنند، مطلع شود. در این بین، بسیاری از پژوهشگران داده‌های علمی موردنظر خود را می‌توانند به فروش بگذارند. فروش داده‌ها در این پایگاه‌ها تا حدی رواج پیدا کرده که به یکی از موضوعات پربحث تبدیل شده است.

نگاهی به وضعیت داده های پژوهش در کشور

در کشور ما بجز در رشته های پزشکی و برخی علوم آزمایشگاهی، پایگاه های داده بسیار کمی وجود دارد و در اکثر حوزه چنین چیزی اصلا شناخته شده نیست و وجود ندارد.

این در حالی است که بخش عمده ای از جامعه پژوهشگران به خاطر نداشتن داده های مورد نیاز برای پژوهش خود، زمان زیادی را برای کسب آن داده ها صرف می کنند و حتی بعضا از انجام آن پژوهش به خاطر نبود داده های لازم منصرف می شوند.

بااین‌حال ارائه راه‌حل عجولانه برای این امر عاقلانه نیست و گفت‌وگوها و بررسی‌های زیادی از جامعه پژوهشگران و سیاستگذاران  می‌طلبد تا نظام آرشیو داده‌های پژوهش متناسب با شرایط کشورمان شکل بگیرد.

اشتراک گذاری


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین مطالب