بسم الله الرحمن الرحیم(نسخه آزمایشی)

هزار چهره علم: گفتارهایی درباه دانشمندان، ارزش‌ها و اجتماع

آشنایی با چیستی علم تجربی(Science) و شرایط آن یکی از نیازهای اصلی برای حکمرانی آن است. برخی از کتاب‌های فلسفه علم صرفاً تحلیلی از قضایای علمی ارائه کرده‌اند و نگاهی به تاریخ علم و ارتباط علم با جامعه ندارند. این‌گونه کتاب‌ها احتمالاً علم را صرفاً در وادی عوامل معرفتی تبیین می‌کنند ولی دسته‌ای دیگر از عوامل نیز وجود دارند که فهم ما را از چیستی علم ارتقاء می‌دهند که به آن‌ها عوامل غیرمعرفتی مؤثر بر علم می‌گویند.  یکی از این عوامل غیرمعرفتی اثرگذار، ارزش‌های انسانی است. علم و ارزش چه رابطه‌ای با همدیگر دارند؟ آیا به‌طورکلی از همدیگر جدا هستند یا ذاتاً به همدیگر گره‌خورده‌اند؟ پاسخ به این سؤال می‌تواند گره‌گشای مسائل حکمرانی علم و به‌طورکلی رابطه حکومت با علم باشد.

کتاب هزار چهره علم نیز کوشیده است که چیستی علم را در بستر تاریخی و اجتماعی توصیف کند. یکی از ویژگی‌های بارز این کتاب مثال‌های فراوان آن از وضعیت روابط دانشمندان با جوامع و ارزش‌هاست. به تعبیر نویسندگان آن:«ما مدتی آموزگاران جوان بوده‌ایم. چنان که خواننده کتاب خواهد دید، ما زندگی‌نامه‌های اعصار جدید و قدیم را جستجو کرده‌ایم تا مثال‌های روشنی بیابیم.» البته این رویکرد نویسندگان از طرح جلد کتاب اصلی نیز پیداست. نویسندگان در دل این مثال‌های فراوان به مباحثی مثل رابطه دانشمندان با نهاد علم، نهاد قدرت، نهادهای مالی و همین‌طور عموم مردم پرداخته‌اند. آن‌ها صحبت را از چیستی علم شروع کرده‌اند و سپس با پرداختن به روان‌شناسی علم، از انگیزه‌های دانشمندان در کارهای علمی سخن گفته‌اند. آنگاه رابطه حکومت‌ها و نهادهای مالی با علم را تبیین کرده‌اند و درنهایت در فصل آخر کتاب تحت عنوان «علم و ارزش‌ها» مباحث را جمع‌بندی کرده‌اند. به طور خلاصه این کتاب نگاه‌های فلسفه علم را با تاریخ علم، جامعه‌شناسی علم، روان‌شناسی علم و حتی گاهی اوقات با خط‌مشی‌گذاری علم تلفیق کرده است.

لزلی استیونسن، استاد بازنشسته منطق و متافیزیک از دانشگاه سنت اندروز پایه‌گذار اصلی این کتاب است که  فکر اولیه نگارش این کتاب در کلاس تدریسش تحت عنوان «استفاده‌ها و سوءاستفاده‌ها از علم» به ذهنش خطور می‌کند و بعدها با هنری بایرلی، استاد فلسفه دانشگاه آریزونا آشنا می‌شود که مدت‌ها صاحب کرسی تدریس«علم، تکنولوژی و ارزش‌ها» بوده است و بر اساس نگاه‌های مشترکی که داشتند، این کتاب را تمام می‌کنند.

یکی از عناصر مهم در معرفی کتاب هزار چهره علم، نگاه به فهرست آن است. این کتاب دارای ۱۲ فصل است که به ترتیب دارای سرفصل‌های زیر هستند: «علمی که می‌شناسیم چگونه شکل گرفت»، «تصورات از علم»، «انگیزه دانشمندان چیست؟»، «کنجکاوی فکری: الگوهای ریاضی در طبیعت»، «کنجکاوی فکری: آزمایش»، «اعتبار علمی، تأثیرگذاری علمی، و شهرت عمومی»، «فایده علم»، «علم و ثروت»، «دانشمندان و دولت‌های تمامیت‌خواه»، «دانشمندان و سیاست در حوزه عمومی»، «به‌کارگیری علم درباره انسان‌ها» و «علم و ارزش‌ها».

این کتاب دو دوره به زبان فارسی چاپ شده است و مترجم آن آقای میثم محمد امینی است.

اشتراک گذاری


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *